Pathian leh kan ram tan

Vaitin lo-ah an inkap

Capt. Kâpthanga ho chuan Ratu khaw dai atangin Lungsum khua an pan a, vai sipaiin an um zui zel avangin Lungsum khua atang chuan an chhuak a, Vaitin khua an pan a, Vaitin khuaa an awm laiin vai sipai Ratu khuaa an tawnte khan an rawn um zel a, khaw chhûnga inkah an hreh avangin thlawhlaiah an insaseng a. Sikh Regiment-te chuan thlawhlaiah an umzui zel a, Capt. Kapthanga ho chuan ‘Chakai pawh a kaw tawpah chuan a tang thin alawm’ tiin vai sipaite chu an lo kap ta a. 

Capt. Kapthanga
He inkahnaah hian Pte. Mankunga, Nisapui khua chuan vai silaimu a tawng fuh a, ka pawh chhawn lovin mual a liam a. Mankunga’n vai silaimu a tawng fuh tih hre lovin L/Cpl. Rintluanga, Ratu khua chuan Mankunga chu a muhil emaw tiin a keah a man a, a sawi nawk nawk a. Ani a lo thi der tawh si a. Khaw lam hnaih bera tanhmun rem Lt. Sapchhawna chu a ding lam banpuamah an kap fuh a, a vunpui a chat a, a ruh erawh a khawih lo hlauh a. Pte. Tanvela, Hmunnghak khua chu a malpui invuahna bulah a hma lam atangin an kap fuh a, silaimu chu a mawngtamah a lut a, tlang lovin a pawng zawrh a. Thi leh hliam an awm nual avangin Commander-in insaseng mai tur a ti a, an insaseng ta a ni.

Hlang siam hman ni hek lo, Mankunga ruang chu a puakin an inpuak chhawk a. Thlang deuh hmun let liama thlam pakhatah Run Bung Commissioner Pu L.T. Muana leh a hote'n an lo dawngsawng a, an theih angin an lo buaipui nghal sawk sawk a, Mankunga ruang chu an phum a, Tanvela mawngtama silaimu tang chu nachhawkna tel lovin chemtein an zai chhuak a, Lt. Sapchhawna hliam chu damdawi hnawihin an tuam nghal a. Heti anga an inbuaipui lai hian vai sipaiin laipui in an rawn bomb reng a, laipuimu chu an piah deuhah a tla puak dum dum a. Mankunga an phum fel hnu chuan hmun him lam panin an kal leh ta a. Hemi tum hian silai S.L.R. (Self Loading Rifle) 7 leh grenade 9 an man a, S.L.R 3 hi Thanglawta man a ni.
Capt. Thafela
He mi inkahnaa S.L.R an man hi independent puan hnua Mizo sipaiin S.L.R an man hmasak ber a ni awm e. Capt. Thafela chu a lawm thiam hle a, ‘V’ battalion hla, Vanapa pawl kan ni e’ tih a phuah a, a hla phuah chu :

1.Vanapa pawl kan ni e,
    Kan zam ngai lo vai tawnah;
    Kan thlang kawrvai India ho,
    An duai leh ta kan tawnah.

Lo thlaphang suh kan Zoram,
Nangmah chhan tur kan lo kal,
Mipui zawng zawng nunau nen;
Tumah thlei bik kan nei lo.

  2. Vanapa mihrang val rual,
      Kan duai ngai lo vai tawnah
      Punjab Bihar Nepali,
      An duai leh ta kan tawnah.

3.  Bren gun, Carbine, Barreta leh
      Rifle, Sten gun, SL nen;
     Gun Machine Two inches mortar,
     Vai ho dan rual kan ni lo.

4. Puak rum vung a thlawk leh ta, 
     Vanapa Rocket Launcher;
     Position lak reng a ngai lo,
     Vala’n Spandow-in a hnawl.

Capt. Thafela hla phuah hian sak a hlawh hle a, ‘V’ Bn. zingah hre lo leh sa thiam  lo an awm lo va, a huhova an kala an chawlh lai te, Social an neih chang te, zana an mut dawn te hian LO THLAPHANG SUH KAN ZORAM tih hla hi an sa fo thin a ni.


(Hei hi C. Zama lehkhabu 'V' Battalion Sulhnu' (pg. 83-85) atanga lak chhuah a ni a, a phalnaa heta post a ni. A ziaktu phalna la lo chuan hmun danga post chhawn emaw, lehkhabu leh chanchinbua chhuah chhawn emaw phal a ni lo).
Share:

Ratu khuaah vai sipai nen

RATU KHUAAH  VAI  SIPAI  NEN : 17-8-1967

‘B’ Company Capt. Ralkhuma ho chu Ratu khuaah an lut a, khaw chhûnga awm chu thaa an hriat loh avangin Buallawn khaw dep lam daiah an awm a. Daiah eirawng inbawl lovin khuaah an chhuak a, khuaah chaw an ei a, chaw eikham ve leh daiah an kal leh mai thin a ni. ‘B’ Company zingah hian Capt. Kâpthanga Adjutant a awm ve a, Capt. Ralkhuma aiin a senior zawk a, chuvanga Adjutant-ah awm a ni a. A senior zawk avangin hotu (commander) chan chang a ni a, chuvangin commander tiin ka ziak a ni.

Tuk khat an tukthuan ei kham chu daiah kir nghal mai lovin an chawl muang a, chutih lai chuan Darlawn khaw lam atanga Sikh Regiment rawn kal Ratu khuaah chuan an lut a. Naupang au ri atangin khaw chhûnga vai sipai an rawn luh thu an hria a. Capt. Ralkhuma’n a hote thenkhat khaw chhûnga vak mek te chu a lam khawmtir nghal a, vai sipai an rawn hnaih tawh em avangin an kim leh kim loh pawh hre lovin an awmna dai lam an pan a. 

Pte. Thanpara
“Kan thian thenkhat an la rawn kir lo va, insaseng a tul tawh si a, ka silai bakah silai 2 leh rawksai 2 ka ak a, kan chawlhna in atangin ka chhuak a, u Thangrehlova bulah ka kal a. In chhûng dung chen vel tur kan kal hnu chuan vai sipai nen kan inhmachhawn ta a. U Thangrehlova’n silaiin vai sipai chu a tin a, vai sipai pawhin an tin a, ka silai bakah, silai pahnih leh silaimu dahna bandaliar ka ken bakah rawksai pahnih ka khai bawk si a, ka tan chuan chet ve ngaihna a awm lo va. ‘Silai a puak ngei dawn a nih hi’ ka ti a, ka thiante silaimu ka kensak chu ka titla lehnghal a, ka chhar mai thei si lo va. Ka mangang ru hle a. Chutih lai chuan thawklehkhatah tiauchhum a rawn zing ta thut mai a, vai sipaite nen chuan kan inhmu thei ta lo va. Chutih lai chu remchanga chuhin kan insaseng ta a. Dai kan thlen hnu chuan mipa naupang pakhat hi a rawn tlan a, ka silaimu tihtlak kha min rawn pe a, a hming ka lo zawt si lo va, tun hnuah han zawn chhuah leh pawh ka duh hle a, a hming ka hre bawk si lo va. Kha mipa naupang kha fel ka ti takzet a ni,” Pte. Thanpara’n a ti.

(Hei hi C. Zama lehkhabu 'V' Battalion Sulhnu' (pg. 82-83) atanga lak chhuah a ni a, a phalnaa heta post a ni. A ziaktu phalna la lo chuan hmun danga post chhawn emaw, lehkhabu leh chanchinbua chhuah chhawn emaw phal a ni lo).
Share:

Bawngbuk inkahna

BAWNGBUK  INKAH : 27-5-1967

Lt. Chalrikhuma  Operation  Commander
2/Lt. Thangrehlova  second in command
2/Lt.  Sapchhawna   Quartermaster

Lt. Col. Lalliana’n Lt. Chalrikhuma hnenah, “Zalenna sualtute'n thawm (activities) kan nei khat ta deuh a, Silchar tlângdung lamah te khuan thawm han neih a va tha ve, mipuiin an tawrh loh theih dan tur ngaihtuah chungin thawm nei ula a tha ang,” a ti a. Lt. Chalrikhuma’n, “Kan kal anga ni mai alawm,” a ti a. Platoon khat a hruai a, kum 1967 June thla khan Phullen ram camp atangin an chhuak a, Saitual khuaah an phei a, Saitual khua atang chuan Silchar tlângdung an pan a. Zanlawn khaw dai an thlen chuan vai sipai an rawn kal mai ringin an rin chàn a, ni 2 leh zan 2 an chang a, an chang chhuak lo va. "An rawn kal dawn lo a ni ang, i kalsawn mai ang u,” an ti a, N. Hlimen tlângdungah an phei a, Hmarchaltlâng khuaah tukthuan an ei a. Tukthuan an ei kham hnu chuan Bukpui lam an pan a, thui an la kal hmain vai sipai Bukpui lam atanga rawn kal nen an intawk a, vai sipaite hi kawng chhak lamah an lawn kai nghal a, Mizo sipaiin kawngko an behchhan thung a, an inkap ta a, rei an inkah hmain vai sipaite chu an tlanchhe ta a.

Lt. Chalrikhuma
Vai sipai an tlanchhiat hnu chuan Bukpui khaw panin an kal zel a, Thingthelh khua an thleng a, Thingthelh khaw dai atangin Tipaimukh tlângdungah an chho a, Ratu khuaa an chawlh laiin Lt. Lalzuala Ex-CM Zoramthanga u an hmu a, Chalrikhuma’n, “Bilkhawthlir khaw lamah vai sipai kah kan tum a nia, kan zingah rawn kal ve mai rawh,” a ti a. Lt. Lalzuala chuan, “Nia maw le,” a ti a. Sgt. Lalhmingmawia, Sihphir khua hnenah, “Lt. Chalrikhuma hote zingah kan tel ve dawn nia, i section-te i hrilh dawn nia,” a ti a.

Ratu khua atang chuan Mauchar khuaah an chhuk a, Mauchar khua atangin Saipum khuaah an chho a, Saipum khua atangin Saiphai khua an pan a, Saiphai khua an thlen chuan thingpui inin an chawl a,  thingpui an in zawh chuan Chemphai leilet an pan a,  Chemphai dai fu huanah eirawng an bawl a. Eirawng an bawl lai chuan Bilkhawthlir khaw daiah vai sipai patrolling an kal thin tih Chemphai khuaa mite'n an hrilh a, zanriah an eikham chuan Bilkhawthlir khua an pan a, Bilkhawtlir dai an thlen chuan khaw chhûngah lut lovin Bawngbuk khaw ram (hlui) an pan a, Bawngbuk khaw hlui bulah chuan an chang ta a ni.

Ni dangah chuan vai sipai patrolling te hi kein an kal thin a, hemi tuk hi chuan kea kal lovin Pioneer motor-ah an chuang a, motor-a an chuang lai chu an lo kap ta a. Vai sipaite chu motor atangin an zuang thla a, an kap let ve nghal a. Hemi tuka vai sipai patrolling-a kalte hi 20 nia hriat a ni a, 16 an thi a, 4 chu an relhru thei a ni ang. Silai LMG 1, (pakhat)  G.F. Rifle 1,(pakhat) 303 Rifle 11 (sawm leh pakhat) leh Sten Gun 1 (pakhat) an man a. Lt. Lalzuala chu vai sipai silaimu tawngfuhin a thi a, a ruang chu an zawn a, Chemphai fu huan vauah an phum ta a ni.

(Bawnguk inkah chanchin hi 'Lo thlaphang suh kan Zoram' tih bu phek 117–121-ah kimchang deuha ziak a ni. Hei hi C. Zama lehkhabu 'V' Battalion Sulhnu' (pg. 80-81) atanga lak chhuah a ni a, a phalnaa heta post a ni. A ziaktu phalna la lo chuan hmun danga post chhawn emaw, lehkhabu leh chanchinbua chhuah chhawn emaw phal a ni lo).
Share:

Lt. Col. Lalliana'n nupui a nei

Lt. Col. Lalliana leh Phulpui nula Lalziki (Lalziki hi rammu ve ‘V’ Bn. a ni) Phulpui khuate chuan inneih an duh a. Lt. Col. Lalliana’n Capt. Ralkhuma palai atan a hmang a. Capt. Ralkhuma leh Lalziki nu leh pate'n inneih ni atan ni 21-5-1967 an ruat a, inneihna hmun atan chuan Luangpawl ram thlawhlaia Lalziki te thlam ni se an ti a. Inneihtirtu atan Presbyterian Upa Hmingliana, Phulpui khua chu bialtu Pastor-in a ruat a. Lt. Col. Lalliana hi rammu lai a nih avangin biak ina lehkha tar lova a ruka inneih kohhranin a remti a, anni hi dan khatnaa innei tur an ni.

Ni 21-5-1967 chhun dar 12:00-ah Lt. Col. Lalliana leh nula Lalziki chu Upa Hmingliana’n Luangpawl ram thlamah a inneihtir a. Lt. Col. Lalliana’n Capt. Ralkhuma thianah a hmang a, Lalziki’n a laizawn Liansangi thianah a hmang bawk a. Moneitu leh a thianin inneih thawmhnaw mawihnai deuh hak tur an neih chuan loh avangin sipai uniform an ha a, Mo leh Mo thian pawhin thawmhnaw satliah an inbel a, a inneihtirtu Upa Hmingliana pawh hian thawmhnaw satliah a inbel a ni.

Inneih lawmpuitute chu Lalziki nu leh pa bakah Lt. Thangrehlova, Sgt. Kawlvelthanga, Pte. Thanmawia leh Cpl. Lalhmingthanga section an ni. Thlalakna Click 111 takngial pawh an nei lo va, a hangin an innei tawp mai a ni. Cpl. Lalhmingthanga’n uar takin hmangaihna thu a sawi a, “Pathian lehkhabuah pawh, unaute u, hmangaihna tih chauh loh chu tuma engmah ba suh u, tih te pawh a awm kha, chuvangin hmangaihna hi bansan lovin i uar zel ang u. Hmangaihna hrui vuanin thinlung hmun khat puin tih hla te pawh a awm kha, kan sak theih chuan ka’n thlang nghe nghe teh ang,” a ti a. Capt. Ralkhuma’n, “Kan sa thei dawn em ni? Hminga, i sa chhuak thei ang em?" a ti a. “Teh suh ang, Hmangaihna hrui vuanin, thinlung hmun khat puin tih bak chu a hla thu ka hre lo,” a ti a. “Chuti chu i sa lo mai ang u,” Capt. Ralkhuma’n a ti a. Capt. Thangrehlova’n, “Thiam, chin tal sa ila maw le, a rawttu khan hmangaihna hrui vawn loh a hlauh hmel em mai,” a  ti a, an nui ho dar dar a.

Inneihna ceremony an hman zawh chuan inneih lawm nan arsa an sawhchiar chu an pir a, khaw lam atanga rawn kal te chu an haw ta a. Mo chu vaua camp lian lo tak batling tuai leh hnahkiah tuaia sak, a chung mau hnah a bang hnah cheh khawmah chuan a lawi ta a. Mo vau pana a kal lai chuan Cpl. Lalhmingthanga section-in Chheih raw khah a lawi dawn e, tih hla kha zawi tein an sa a.

Lt. Col. Lalliana’n ‘A’ Company a hruai a, May thla chawhnu lam 1968-ah East Pakistan-ah an chhuk a, a nupui nauhrin hun tep chu Sialsuk khuaah a kalsan a. An kalsan atanga chawlhkar hnihnaah a nupuiin fapa a hring a, Pu Rualchhina Ex-Minster, hetih hun laia rammu sawrkara A.D.C.-in Robert ‘V’ Battalion Thantluanga tiin a hming a phuah nghe nghe a ni. Lt. Col. Lalliana, East Pakistan-a chhuk chu Mizorama rawn chhuak chho leh lovin ni 9-12-1970-ah thinlian natna avangin mual a liam a, a fapa hmel pawh a hmu ta lo a ni. 

(Hei hi C. Zama lehkhabu 'V' Battalion Sulhnu' (pg. 78-79) atanga lak chhuah a ni a, a phalnaa heta post a ni. A ziaktu phalna la lo chuan hmun danga post chhawn emaw, lehkhabu leh chanchinbua chhuah chhawn emaw phal a ni lo).
Share:

Medical training an nei

Kum 1967 thal laiin ‘V’ battalion-a sipai thenkhatin Buhban khaw hnuai lawkah camp an nei a, he mi camp-ah hian  Compounder Laithanga a awm ve a, a hnuaiah Cpl. Zamlova, L/Cpl H. Laltlana leh nula Thangmawii Hualtu khua te'n damdawi hnathawh dan, a hman dan leh injection an zir a. An zir zawh hnu chuan L/Cpl. Laltlana’n Pte. Dangliana Mualvum khua damlo chu quinine-in a jection a, a jection thiam lo deuh a niang chu a jection-na chu a pun a, a vung luah mai a. Dangliana ngaihdan a ni ta lo va, “Nurse ka trained e i ti a, i thiam tak tak si lo va, eng vangin nge inzir nana min hman?!” a ti a, H. Lalthlana chu khawih a tum ta a. An thiante an karah an rawn tlazep a, a khawih ta em lo va. E. Pakistana kan chhukthlak hma chuan Compounder Laithanga hnuaia zirte hi a tul anga damlo enkawltu atan hman an ni ta a ni. Nula Thangmawii hi chu ‘V’ battalion zingah tel rei lovin ‘L’ battalion lamah a awm ta a ni. 
Zirna fumfe nei lovah chuan  Nl. Sawizingi hi nurse ang kan hman thin a ni a, a zuan a zangin a zam a tha a, a kut a damin damlo a enkawl taima a. Zirna a neih that loh avangin a inpekna thuk ang huin a tangkai thei lo va. A khawngaihna leh a tawngkam tha chu damlote tan malsawmna leh damdawi chi khat chu a ni ve reng reng a. Pu Lalthankunga, Serzawl khua Run Bunga hotu pakhat chuan han sawi se, “Ani enkawl chu Florence Nightingale-i enkawl aiin a thlannahawm zawk, a chul ri ngawt pawh damna a ni,” a tih ngei a rinawm.

(Hei hi C. Zama lehkhabu 'V' Battalion Sulhnu' (pg. 77) atanga lak chhuah a ni a, a phalnaa heta post a ni. A ziaktu phalna la lo chuan hmun danga post chhawn emaw, lehkhabu leh chanchinbua chhuah chhawn emaw phal a ni lo).
Share:

Cpl. Hauthuama kahhlum a ni

Cpl. Hauthuama, Dawrpui Vengthar, Lalnawta, Dawrpui Vengthar leh Lalrina (L), Chawnpui Veng  (hemi lehkhabu ziah laia Zotlâng Aizawl) ‘V’ Bn. thiah  avanga Aizawla chhukte chu Pu Vanlalngaia, MIS Director-in Aizawl khawpuia donation khawn tura a tih avangin Aizawlah an awm a. 

Hauthuama u Hausiama leh Lalrina u Parliani te chu an naute Aizawla an awm (duty) avangin an rilru a hah thin hle a. Hausiama hian Assam Rifle zingah hmelhriat a nei nual a, Parliani nen Assam Rifle-a an hmelhriat leh nel deuh Subedar  an hmu a, “In naute chu a rukin ka hnenah rawn kal sela, a hmingin kan han man der ve ang a, reiloteah kan tifel ang a, sikula-ah zir chhunzawm leh sela a tha ang,” tiin Subedar-in thu a lo rawn a.

An pahnih chuan Hauthuama leh Lalrina chu an hmu a, Assam Rifle Subedar an kawm tuma a lo tih dan chu zep nei lovin an hrilh vek a.  “Subedar chu rawn hrilh ula, kan hnenah rawn in-surrender rawh se, kan ngaidam thei reng alawm,” an ti et a, a hrilhtute tan a ngeiawmin a beidawnthlak ngawt ang.

Kum 1967 January-ah Sangluaia (L), Mission Vengin Jail Venga a pawisa khawnnaah  Hauthuama a hruai a, an kalna hi Police Thana thlang lawkah a ni a. An lenna naupangte'n Police hnenah an hrilh nge ni, Sangluaia’n an lenna pa a biak mawlh mawlh lai chuan  Police an rawn lang ta thut mai a, Hauthuama’n a sten gun kenin a lo kap a, Sangluaia nen chuan an insaseng nghal a. Hauthuama chu a ute in Dinthar mawngah a riak a, a u Hausiama a awmnaa kal turin a chah a.

A tukah chuan Hauthuama awmnaah a u Hausiama a zuk kal a, ani chu a lo inbual a, Hausiama’n, “Khawiah nge i silai i dah?” a ti a. Hauthuama’n, “Kawngkhar sir ban bulah khan,” a ti a. Hausiama’n silai chu a la a, a’n en chiang a, lei a lo kai teuh mai a, “Ti ang te chuan a kah pawh i kap thei  em ni?” a ti a, silaia lei kai chu a tifai mawlh mawlh a. 

“Nizana ka vai kah kha chu a thi chiang ngawt ang,” Hauthuama’n a ti a. “I kap fuh teuh lo,” Hausiama’n a ti a, “A va mak ve, ka kah thelh ka ring miah lo asin,” a ti a. Hausiama’n, “Mama, in-surrender mai rawh, tuna in awm dan ang ringawt hi chuan eng in ang chuang lo vang,” a ti a. “Ka u, vai sipai in-surrender duh rawn zawng la, i hmuh hlauh chuan ka kaisan phah dawn alawm,” a ti ve thung a.

Ni 9-5-1967 zanah Hauthuama, Lalliana Dawrpui Vengthar leh Taia (Lalthianghlima) (L) Dawrpui Vengthar te chu  Pi Tluangi, Vaivakawn inah an leng a, zan dar 7: 30 vel a niang, Pi Tluangi in atang chuan an chhuak a, an pathum chuan Vaivakawn kawn lai kawngpuiah chhuk thlak an tum a, kawngpuiah chuan vai sipai an hmu a, kawng sir hnim karah an thu a. Rei an thut hmain Pu Thanliana mual atanga vai sipai rawn kal an hmu a, Lalliana leh Taia chu chhak lamah an tlan chho a, Hauthuama chu thlang lamah a tlan thla a. Tuna (he mi lehkhabu ziah lai) Presbyterian Biak in awmna zawn a thlen chuan vai sipaiin a tukhum lam a beng hnuai deuhah an kap a, a mit hnuaiah a tlâng a, thlang lamah a lum thla a, hnim karah a tlu a. A ruang chu tuma bawihsawm lohvin a tlaivar a, a thiante 2 chhak lama tlante kha chu an him a. Hauthuama ruang chu a chhûngte'n an la a, Dawrpui Vengthar thlanmualah an thlah liam ta a ni.
(Hei hi C. Zama lehkhabu 'V' Battalion Sulhnu' (pg. 74-76) atanga lak chhuah a ni a, a phalnaa heta post a ni. A ziaktu phalna la lo chuan hmun danga post chhawn emaw, lehkhabu leh chanchinbua chhuah chhawn emaw phal a ni lo).
Share:

Capt. Vanlalliana kahhlum a ni

‘V’ Bn. thiah a nih khan Aizawl tlangval eng emaw zat chu Aizawlah an chhuk thla a, Thanchhûnga (Valtea), Chanmari Aizawl, Zaidarhzauva (L), Mission Veng, Zokhuma Sialhawk leh Vanlalliana Dawrpu Vengthar te chu Aizawlah an awm a, hetih hun lai hian Aizawlah Town duty commander tur ruat fel a awm lo va, a changin MIS Director Vanlalngaia’n commander hna a chelh a, Aizawl khawpui a chhuahsan chang pawhin tu hnenah mah charge a hlan chuang lo va, Aizawl a chhuahsan hlan chuan Aizawla awmte pawhin tul an tih angin hna an lo thawk ve mai thin a ni.

Capt. Vanlalliana, Zokhuma, Capt. Thanchhunga leh Zaidarhzauva te chu Aizawl chhehvel Sakawrtuichhun, Tanhril, Lawipu leh Sairang lamah te an awm kual a. Ni 2-5-1967 niin Sakawrtuichhun atangin Tanhril panin an kal a, an inzui phei tham tham a, Vanlalliana a kal hmasa ber a. An kal lai chu vai sipaiin ral atangin an hmu ru reng a lo ni a. Kawng sirah an lo chang a, an awmna zawn an rawn thlen chuan an ban an phartir (hands up) a, an check a, an chemtê pai te an laksak a, chutia an check lai chuan Vanlalliana’n a hma zawna mi chu a bei ta thut mai a, Zokhuma pawhin a hma zawna mi chu a bei nghal a, Thanchhûnga leh Zaidarhzauva te chuan vai sipaite chu bei ve lovin an insaseng nghal a. Vai sipaite chuan Vanlalliana chu an beih rawn ta a, Zokhuma’n midang a beih ve avangin Vanlalliana chu a pui thei bik si lo va, Vanlalliana chu an kaphlum ta a.                     

“Vata (Vanlalliana) an kaphlum ta mai si a, mahni chauh chuan ka hneh dawn chuang lo va, ka tlanchhe ta a ni. Kan pali chuan tangrual tlâng ila, vai sipaite hi kan that zawk tur a ni naa le, kan thiante pahnih an tlanchhe hma deuh a, a pawi ngei mai,” tiin Zokhuma’n hemi tuma an inbeih chanchin hi min hrilh.

(Hei hi C. Zama lehkhabu 'V' Battalion Sulhnu' (pg. 73-74) atanga lak chhuah a ni a, a phalnaa heta post a ni. A ziaktu phalna la lo chuan hmun danga post chhawn emaw, lehkhabu leh chanchinbua chhuah chhawn emaw phal a ni lo).
Share:

Sertawkzawl inkahna

‘Z’ Bn. a Commanding Officer charge la turin Lt. Col. Biakchhûnga ruat a ni a, Army Headquarters atangin Army Chief Thangzuala nen khawthlang lamah an chhuk a, Army Chief Thangzuala hi Mizoram chhûnga Mizo sipaite dinhmun hre chiang tura zin kual a ni thung a, Army Chief hi Lt. Lalzuala hovin an veng a, Lt. Lalzuala second-in-command  chu Sgt. Thangchungnunga (L) Chaltlâng a ni. 
Ni 9-4-1967 zanah Sertawkzawl khuaah an riak a, kawtchhuahah ralveng 2 zela inkawpin thimhlim atanga khawvar thleng awm turin an inruat (detail) a. Hemi zan tak hian Sairang vai sipaite chuan Mizo sipai an awm tih hre chuang lovin khawvar dawnah Sertawkzawl khuaah hian an lut a,  vai sipai hi kawtchhuaha ralvengin an lo hmu a. Hetih lai hian Capt. Rumliana, Tualte khuain a naute kawtchhuaha ralveng a kan kual lai a ni a. Ralveng pakhat zawk chu Army Chief Thangzuala ho kaitho turin a tlan nghal a, a tlan hlan chuan ralveng pakhat zawk leh Capt. Rumliana’n vai sipai chu an lo kap a. Army Chief Thangzuala te an insaseng hman lo vang tih an hlauh avangin tawlh duh lovin an kap reng a. Silaimu a len nasat em avangin an vanneihnain a tlin ta lova, an pahnih chuan vai sipai silaimu tawng fuhin mual an liam ta a ni. Capt. Rumliana te'n vai sipai an kah reia zarah Army Chief Thangzuala leh a thuihruaite chu him takin an an insaseng thei ta a ni.

(Hei hi C. Zama lehkhabu 'V' Battalion Sulhnu' (pg. 72-73) atanga lak chhuah a ni a, a phalnaa heta post a ni. A ziaktu phalna la lo chuan hmun danga post chhawn emaw, lehkhabu leh chanchinbua chhuah chhawn emaw phal a ni lo).
Share:

Pehlawn khaw daiah an intipalh

Kum 1967 March ni 16 tlaiah Lt. Chuaubuanga Platoon chu Pehlawn khuaah an lut a, zanriah an eikham hnu chuan khuaah awm rei lovin dai an pan a, daiah an riak a. A tuk ni 17-3-1967 ni chu an cham a, khuaah tukthuan an ei a, an eikham ve leh daiah an kal leh nghal a, daiah chuan an silai an tifai a.
Silai an tihfai lai chuan Platoon Commander-in, “Thuthlung tharah hian bu engzat nge awm, eng engte nge sawi thei in awm em? In awm chuan han sawi teh u,” a ti a. Pte. Pazawna (L), Mauchar khua a rawn ding a, “Thuthlung tharah bu engzat nge awm tih inzawh ai chuan, Pehlawn khua leh Ratu khaw inkar khuaah nuthlawi engzat nge awm a, tunge hmeltha deuh tih min zawt la, chhan a awl zawk ang a, chhan pawh a nuam zawk ang,” a ti a. Platoon commander chuan, “A nih leh Pehlawn khua leh Ratu khaw inkarah nuthlawi engzat nge awm han sawi teh,” tiin Pazawna chu a zawt a.

“I bialnute kan chhiar tel ang em? Kan chhiar tel dawn chuan 17, kan chhiar tel dawn loh chuan 14,” a ti a, midang chu an nui ham ham a. Chutia fiamthu an thawh lai chuan silai tifaitu pakhat chuan a silai ken 303 Rifle chu a tipuak palh a, Pte. Lalthanpara, Mauchar khua chu a kap fuh a, Pte. Lalthanpara chu ka pawh chhawn lohin a thi nghal a, Pehlawn thlanmualah an vui liam ta a ni.

(Hei hi C. Zama lehkhabu 'V' Battalion Sulhnu' (pg. 71-72) atanga lak chhuah a ni a, a phalnaa heta post a ni. A ziaktu phalna la lo chuan hmun danga post chhawn emaw, lehkhabu leh chanchinbua chhuah chhawn emaw phal a ni lo).
Share:

Buhhum leh buhfai chhum pawlh

Dursaleng Camp atangin an insawn tih hi lo chhiar hmasa phawt la...

Kelzam khuaa an awm lai chuan Mutthi lam atangin thu tlanpuitu (runner) chu Kelzam khuaah an rawn lut a, Muthi khaw ram Tuirial luikama ‘V’ Bn. uniform tur puanthan a thlen thu Lt. Col. Lalliana hnenah an hrilh a. Lt. Col. Lalliana’n Lt. Chuaubuanga a ko va, “Runner-in Tuirial luikama puanthan a thlen thu an rawn sawi a, sipai 30 hruai la, zuk la ula a tha ang. Keiniho chu he laiah awm reng lovin Buhban khaw lamah kan chho ang a, Buhban khaw V/C hnenah kan chanchin in rawn zawt mai dawn nia,” a ti a. Lt. Chuaubuanga chu sipai 30 hruaiin puanthan la turin an chhuak a, an chhuah hnu lawkah Lt. Col. Lalliana ho pawh Buhban lam panin an chhuak ve nghal a.

Mutthi khuaa MNV (Mizo National Volunteer)-te'n puanthan uniform tur chu Tuirial luikam Tuirial lui atanga hla vak lovah an dah a, an veng nghal a. Lt. Chuaubuanga hote'n puanthan dahna an thlen chuan puanthan vengtute'n buhfai kg. 4 chauh an nei tawh a. Lt. Chuaubuanga ho chu 30 lai an ni si a, buhfai kg. 4 chu han chhum vek pawh ni se mi 30 tan chuan eng tham mah a ni dawn lo va, MNV commander chuan a naute hnenah, “Buhfai hi a tlem si a, buhhum nen chhum pawlh mai rawh u,” a ti a. Buhfai kg. 4-ah chuan buhhum kg. 2 aia tam mah an pawlh a, an chhum ta a. 

Eirawngbawl an peih chuan khua a thim tan tawh a, zanriah chu an ei ta a, chaw chu bar khat tur an han sawk a, a hum an then vek chuan a buhtak chu tih tham a awm lo va, êng a awm that loh avangin bar khat then chhung a rei hle a, han bar luih chi a ni ngang si lo va, riltam tak chungin an kham ta a, an chaw chhum chu an ei seng lo hle a. Pte. Kâphrânga (L), Sihphir khua chuan pumin a pai tawih (digest) thei tho ang chu maw tiin bar khat chu a hum thian lovin a han bar lui a, lem a tum a, a hrawkah a tang a, a la chhuak leh mai thei si lo va, a lem thei bawk si lo va, a han inkawm luak a, a hrawka buhhum tang a chhuak thei si lo va, zanlai thlengin a buai phah a, zanlai a pelh hnuah eng emaw ti tiin a hrawka buhhum tang chu a la chhuak thei hram a, “Ti ang hrim hrim te chu, Mutthi khaw MNV commander hi attemp to murder-a charge chi a ni lo maw,” a ti chhuak hial a ni.

Riltam tak chungin zanriah an eikham a, “Ka puar ngei mai,” an han tifiam vel a, an eikham kim hnu chuan puanthan chu an in ah sem a, a zan a zanin an kir leh nghal a. Tuirial lui an kan lai chuan Pte. Khupsei Kuki chu a tlu ta hlauh mai a, a rawksai chu tuiah a pil vek a, a han tho leh chu tui a dir ta tluah tluah mai a. A hnunga kal Vanrova’n, “Kaih thawh ka tum a, ka kaihthawh hmain amahin a tho a, ka nuih a za hle nain ka nui ngam chiah lo va. A puanthan ah zawng zawng a huh vek mai si a, chhawk ka tum deuh a, ka chhawk chuan ka rawksai a huh ve vek dawn tihna a ni a, ka chhawk ta lo va, a rawksai ah a rit thar hle dawn a ni,” a ti a, a hnungah a kal zel a.    

Tuirial luikam hmun rem deuh laiah an tlu zal a, a tukah chuan Tuirial lui an kan a, Mualmam khaw ramah an kai a. Mualmam khua mi thenkhat zaukhat bawha hmun khata khua anga an lo awm tawhna hmun an thleng a, Lamkhuang hmin a lo awm a, lamkhuang chu a kawr chawpin an ei fai vek a. Chuta tang chuan chul ramah an kal a, buh la phurh zawh loh an hmu a, buh chu an deng a, an thap fai a, chaw an chhum a, an ei kham chuan an kal leh ta a. Tipaimuk tlangdung lamlian an kan hma deuhin an chawl a, an hma lam an han thlir a, vai sipai an lo zi nak nak mai a. Fimkhur takin an kal leh ta a, vai sipai awmna lai chu an hel a, ramhnuaiah hlir kalin Buhban khuaah an lut a. Buhban khaw V/C te an hmu a, Buhban V/C te chuan Lt. Col. Lalliana te awmna ramhnuai camp-ah an hruai a, an thlen chuan an puanthan ah chu an pe a.

Buhban khuaa puanthui khawl awm zawng zawng kut khawl pahnihah uniform chu an thui ta a, puanthui khawl a tam loh avangin an vaia inkim tur thui chhûng chu a rei duh hle a. Vai sipai an rawn kal thut pawha an buai loh nan tiin puanthuiin measurement an la a, an zai sa vek a, mahni thawmhnaw theuh tur chu an ak far a. Thawmhnaw thui hmasak chak hle mah se Vanapa tlawmngaihna chhawm nung zel tura, a hmingchhala sak a nih avangin thui hmasak an inchuh miah lo va. Vanneihthlak taka vai sipai an rawn kal mai loh avangin uniform chu an thui zo thei ta a ni.

(Hei hi C. Zama lehkhabu 'V' Battalion Sulhnu' (pg. 69-71) atanga lak chhuah a ni a, a phalnaa heta post a ni. A ziaktu phalna la lo chuan hmun danga post chhawn emaw, lehkhabu leh chanchinbua chhuah chhawn emaw phal a ni lo).
Share:

Phêk hawn zât

Popular Posts

Categories

Thuchah

He blog-ah hian kum 1966-1986 chhunga Zoramin zalenna a sual laia hnam sipaite chanchin te, an rammut dan chanchin te dah khawm a ni e.

Thu thawh duh emaw, blog siamtute contact i duh chuan mizoarticle@gmail.com-ah mail i rawn thawn dawn nia. Kan facebook group chu Mizo Hnam Sipai Fans hi a ni.

Ṭhiante

Recent Posts

Pages